Jak dbać o uszy?
- 14 marzec, 2026
„ Jak dbać o uszy?” – to jedno z pytań najczęściej pojawiających w gabinecie laryngologicznym. Poniżej zamieszczam kilka informacji na ten temat.
Woskowina
Woskowina jest naturalną wydzieliną produkowaną przez gruczoły woskowinowe zlokalizowane w przewodzie słuchowym zewnętrznym. Może mieć barwę od żółtawej do ciemnobrązowej, a konsystencję od suchej i kruchej do lepkiej. Jej zadaniem jest ochrona ucha przed drobnoustrojami oraz nawilżanie i natłuszczanie skóry przewodu słuchowego. Teoretycznie woskowina w przewodzie słuchowym chroni przed przedostaniem się ciała obcego wgłąb ucha.
Przewód słuchowy zewnętrzny:
kanał długości ok. 3 cm stanowiący część ucha zewnętrznego. W skórze pokrywającej przewód znajdują się gruczoły woskowinowe.
Naturalny proces samooczyszania
Uszy posiadają naturalną umiejętność oczyszczania się z woskowiny. Ruchy żuchwy podczas jedzenia i mówienia przemieszczają woskowinę znajdującą się w przewodzie słuchowym zewnętrznym w kierunku małżowiny usznej. Wraz z woskowiną z przewodu usuwane są zanieczyszczenia np. kurz i włosy.
Jak dbać o higienę uszu?
U większości ludzi nie ma potrzeby dodatkowego usuwania woskowiny poprzez wykonywanie specjalnych zabiegów typu czyszczenie patyczkami kosmetycznymi. Uszy same powinny przemieścić nadmiar woskowiny na zewnętrz, a jej usuwanie powinno ograniczyć się jedynie do zebrania z zagłębień małżowiny usznej (do tego służą patyczki kosmetyczne).
U osób, które mają tendencję do zwiększonej produkcji woskowiny i tworzenia się korków woskowinowych pomocne może być stosowanie okresowo preparatów ja rozpuszczających. Ułatwi to samoczynne wydostanie się rozpuszczonej woskowiny na zewnątrz ucha.
Czy używać patyczki kosmetyczne?
Stosowanie patyczków higienicznych może usunąć woskowinę z przewodu, ale najczęściej powoduje jej przemieszczenie wgłąb, co zaburza naturalny proces samooczyszczania ucha i może prowadzić do wytworzenia się korka woskowinowego. Pocieranie patyczkiem o delikatną skórę przewodu słuchowego może spowodować powstanie mikrourazu i w konsekwencji powstanie miejscowego stanu zapalnego.
Czy brak woskowiny może zaszkodzić?
W razie skąpej ilości woskowiny w przewodzie skóra jest sucha i bardziej podatna na podrażnienia.
Podsumowanie
- woskowina to naturalna wydzielina
- pełni funkcję ochronną w stosunku do przewodu słuchowego zewnętrznego
- jej nadmiar jest przesuwany na zewnątrz w naturalnym mechanizmie dzięki ruchom żuchwy
- należy usuwać jedynie woskowinę, która wydostanie się już z przewodu słuchowego
- próby usunięcia woskowiny z głębi przewodu słuchowego za pomocą patyczków kosmetycznych mogą spowodować powstanie miejscowego stanu zapalnego skóry lub czopa woskowinowego
Opracowano na podstawie:
- Anatomia Kliniczna Głowy i Szyi, aut. Ryszard Aleksandrowicz i Bogdan Ciszek, wyd. PZWL, 2007 r.
- Vaxol, ulotka dla pacjenta, „Jak dbać o uszy”
- Antibacterial and antifungal properties of human cerumen, aut. C L Lum I wsp., The Journal of Laryngology & Otology (2009), 123, 375–378.
- Clinical Practice Guideline (Update): Earwax (Cerumen Impaction) , aut. Seth R. Schwartz i wsp., Otolaryngology–Head and Neck Surgery 2017, Vol. 156(1S) S1–S29